Laboratuvarlararası karşılaştırmalar (LAK) veya Yeterlilik Deneyleri(YD) , aynı numunelerin farklı kalibrasyon/deney laboratuvarları tarafından test edilmesine ve sonuçların karşılaştırılmasına dayanır.
Bu husus, TS EN ISO/IEC 17025 standardına göre akredite olmuş laboratuvarların yapması gereken bir zorunluluktur.
Multitech Teknoloji organize ettiği Yeterlilik Deneyleri sayesinde deney numuneleri kullanılarak katılımcılara için Yeterlilik Deneyleri organize eder.
Uygulama aşağıdaki adımlardan oluşur :
- Multitech teknoloji tarafından uygun görülen veya akredite laboratuvarlardan gelen taleplere göre Yeterlilik Deneyi organize edilir.
- Mümkün olduğunca çok katılımcıya ulaşılır ve gerekli deney numuneleri gönderilir.
- Katılımcılar gönderilen referans numuneleri üzerinde belirlenen deneyleri yapar ve sonuçları kayıt altına alır.
- Katılımcıların gönderdiği değerler önceden belirlenen veya daha sonra katılımcıların bulduğu sonuçlara göre hesaplanan atanmış değerlere göre karşılaştırılır.
- Son olarak katılımcılara atanmış değerlere göre sapmalarını, sapmaların olası sebeplerini, alınabilecek düzeltici ve önleyici faaliyetleri belirten bir rapor gönderilir.
Katılımcıların Yeterlilik Deneylerinden maksimum verimi almaları ve sapmalarının sebeplerini bilmeleri için gerek laboratuvar şartları ile ilgili gerekse deney yöntemi ile ilgili sorulan sorulara doğru cevapları vermeleri gerekmektedir.
Ayrıca bir katılımcının bilgileri veya sonuçları asla diğer katılımcılarla paylaşılmamakta ve bütün süreç son derece titizlikle yürütülmektedir.
Yeterlilik Deneylerininin Güvenilirliği
Laboratuvarlarınız tarafından gerçekleştirilen testler ürünlerinizin kalitesini veya prosesinizin kalitesini kontrol etmek için veya yönetmeliklere uygunluk için kullanılabilinir. Kontrollerdeki herhangi bir hata çok ciddi sonuçlar doğurabilir.
Bağımsız bir laboratuar için, güvenilmez test sonuçları, itibarını ve müşterilerinin güvenini zedeler. Her durumda, müşterilerin güvenleri bozulmakta, organizasyonun itibarı zedenlenmekte, uygun olmayan hesaplamalar ve sonuçlar ek maliyetler ortaya çıkarmaktadır.
Ayrıca Yeterlilik Deneylerin katılmanın başlıca nedenleri aşağıda belirtilmiştir.
- Test sonuçlarındaki bir hata ciddi sonuçlara ve firmalar için maddi zarara neden olur.
- Bir Yeterlilik Deneyine katılmak, laboratuvardaki yeterliliği değerlendirmek için çok etkili bir yöntemdir ve TS EN ISO/IEC 17025 akreditasyon için gereklidir.
- Test sonuçlarındaki belirsizlikleri bulmaya ve sonuçları değerlendirmeye yardım eder.
- Katılımcıların test sonuçlarının güvenilirliğini bilmeye ihtiyacı vardır.
- Ayrıca müşterilerinize test sonuçlarınızın güvenilir olduğunu göstermeye ihtiyacınız vardır.
- Son olarak Yeterlilik Deneyine katılımın maliyeti ve sağladığı faydalar, güvenilir olmayan test sonuçlarının zararlarına göre çok daha azdır.
Yeterlilik Deneylerininin Sonuçlarının Kullanılması
Laboratuvarların yeterliliğini test etmek için Yeterlilik Deneylerini ele alan ISO / IEC 17043 ve ISO 13528 standartlarında, anormal test sonuçları, tecrübeli personeli bulunan laboratuvarlar tarafından bile elde edilebileceğini belirtilmektedir.
Bu nedenle, bir Yeterlilik Deneylerinin sonuçları, bir katılımcıyı kınamak için kullanılmamalıdır. Olası sapmalara neden olan nedenlerin araştırılması ve ve gerektiğinde düzeltici ve önleyici faaliyetlerin alınmasında kullanılmalıdır.
Yeterlilik Deneylerininin Değerlendirmelerinin Güvenilirliği
Bir laboratuvarın performansının Yeterlilik Deneyi ile değerlendirilmesinin güvenilirliği şu şartlara bağlıdır:
- Kullanılan örneklerin kararlılığı ve homojenitesi
- Test yöntemleri ve katılımcı sayısıyla ilgili teknik konulara ilişkin kullanılan istatistiklerin yeterliliği ve sağlamlığı;
- Olası personel etkileri, özellikle sonuçların uygunsuz şekilde yuvarlanması;
- Uygulanabilir olduğunda, belirsizlik ölçümünün hesaba katılması yöntemi.
ISO/IEC 17043 ve ISO 13528 standartlarının ana kapsamı, Yeterlilik Deneyleri ile yapılan değerlendirmelerin güvenilirliğini sağlamaktır.
Özellikle, numunelerin kararlılık ve homojenlik sorunları, istatistiksel yöntemlerin yeterliliği yaygın olarak geliştirilmiştir. Performansların uygun bir şekilde değerlendirilmesi, kullanılan numunelerin yeterince benzer olmadığı veya uygun olmayan istatistiksel yöntemlerin kullanılması durumunda açıkça imkânsızdır.
Bu konuyla ilgili daha fazla ayrıntı için lütfen ISO 13528’ in özetini inceleyebilirsiniz
ISO/IEC 17043 ve ISO 13528 standartlarının gereklerini yerine getirmek, Yeterlilik Deneyi Sağlayıcısı tarafından yürütülen operasyonlarla ilgili güvenilmezlik riskini ortadan kaldırmayı garantiler.
Fakat şurası utulmamalıdır ki verilerin ve sonuçların hazırlanmasındaki koşullar istatiksel metodlar kadar önemlidir ve hesaba katılmalıdır. Kontrol etmeniz gereken en önemli hususlardan bazıları şunlardır:
- İnsan etkileri
- Hesaba katılan çevresel diğer faktörler.
Çevresel diğer faktörlerin öneminin önemli bir örneği, test numunelerinin şartlandırma prosedürüdür ki test sonuçlarını önemli ölçüde etkilemektedir.
Yeterlilik Deneyi Sağlayıcısı bu durumlarda, ürüne ilişkin teknik konular ve test usulü ile ilgili direktiflerin yanı sıra, test numunelerinin hazırlanması ve şartlandırılması kısmında bazen kendi karar verir bazen ise katılımcının takdirine bırakır.